Pazar, Mayıs 03, 2009

YDB - 3/5

Hugh Pope

1999 yilinda, genisligi 100 mile varan fay hattinda olusan depremin sonuclarinin [Turkiye] halkinda etki etmesi tam bir gunu aldi. Devlet paralize haldeydi. Kizilay'in insanlara deprem sonrasi faydasi, bolgeye gonderdigi curumekte olan cadirlar gibi yokluk seviyesindeydi. Ama bundan onemlisi halk, Turkiye gibi kamu gorevlilerinin basiretsizliginin apacik bilindigi bir ulkede, ilk kez silahli kuvvetlerin becerisini sorgulanmaya baslamisti. Ordunun deprem bolgesinde guvenligi saglamaya baslamasi icin gunler gecmisti; Ayrica ordu, halka odaklanmak yerine kendi kaybettigi 4000 kusur askeri gorevliye ve onlarin ailelerine zaman harcadigi icin insanlarin gozunde bencil bir goruntuye dusmustu. Bu gunlerde halkin uzun sure destegini alan kuruluslar sivil toplum orgutleri olmustu; ozellikle bunlardan bir dagcilik klubu icindeki gonullu kurtaricilar ulke nedzinde gecelik bir sohrete erismislerdi. Bu orgut, kisa bir sure de olsa, ilk kez halkin gozunde "en guvenilen kurum" olarak silahli kuvvetleri gecmeyi basaracakti [1].

Burokrasi cuvallerken

Yeni cagda burokrasinin cuvallamasina silahli burokrasinin cuvallamasi tabii ki eslik edecektir. Merkezi bir kurulus olan devletin buyuk felaketlere ayni derecede ulasmasi neredeyse imkansizdir. Bu sebeple 1999 depremi sonrasi, ilk kez, Turkiye halki devletin basiretini sorgulamaya baslamistir.

Tabii sistemin kopekleri derhal havlamaya basladi. Bunlarin arasinda acilen "devlet guzellemeleri" yazanlar, reddiyeciler gorebiliyordu. Fakat psikolojik olarak onemli bir esik asilmisti; Insan beyninde hayatta kalma fonksiyonu en altta, ama en guclu/onemli olandir (onun uzerinde kultur kodlari, onun uzerinde analitik zeka gelir). Halk, hayatta kalmasi icin guvenli zannettigi kurumlara guvenemedigini anlamisti ve bu cok buyuk bir zihin degisimini gundeme getirdi.

---

[1] Sons of the Conquerors, Pope, 2005, sf. 72

#amkdarth